محمد مهدى ملايرى
288
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
براى درك بهتر تاريخ اين دوران كمكى مؤثّرتر خواهد بود راهيابى به علل و عواملى است كه چنين انديشههاى بدبينانهاى را در ذهن او رسوخ داده بوده است . در داستانهائى كه پيرامون برخى از اين رويدادها روايت شده ، مانند همين رويداد قتل نعمان ، يا قتل مردانشاه كه خواهد آمد ، علّت بدبينى او و قتل آنها پيشگوئى پيشگويان و منجّمان دائر بر اينكه هلاك او يا زوال سلطنتش از نيمروز يعنى جنوب كشورش كه همين قلمرو عربنشين او بوده است سرچشمه مىگرفته ، مىتوان فهميد كه اينگونه داستانها ، از عقيدهء سخت و استوارى كه خسرو نسبت به پيشگوئيها و احكام نجوم داشته است نشأت گرفته ، ولى سير حوادث در آن ايّام و رفتار خشونتآميز خسرو در موارد مختلف در اين زمينه ، همگى نشان از علّت يا علّتهائى مىدهند فراتر از اين پيشگوئيها و داستانهاى پيرامون آنها ؛ علّتهائى كه بايد آنها را در واقعيّات تاريخى اين دوران كه هنوز به درستى روشن نيست جستوجو كرد . چنين مىنمايد كه پس از كشف توطئه نعمان و كشته شدن يا زندانى شدن او ( بنابر اختلاف روايات ) توطئههاى ديگرى هم از كارگزارانش در همين منطقهء عربنشين براى خسرو پرويز كشف شده بوده كه او را در بدگمانى خويش راسختر گردانيده است . پس از نعمان ، نوبت كارگزار ديگر خسرو در اين منطقه به نام قيس بن مسعود شيبانى بود كه در اثر توطئه و خيانت او عدّهاى كه خسرو پرويز آنها را براى استرداد جنگافزارهائى كه نعمان نزد هانى بن مسعود به امانت گذارده بود ، گسيل داشت ، شكست يافتند ، و دو تن از مرزبانان ايرانى هم در آن زدوخورد كشته شدند . قيس بن مسعود شيبانى و خيانت او اين قيس بن مسعود كارگزار ايران و مسئول امنيّت طفّ سفوان يعنى بخش جنوبى حاشيهء شرقى صحراى عربستان محاذى با بندر ابلّه بود . او در غرب پادگان ايرانى بهشت آباد نيز در حاشيهء صحرا مسؤول پادگانى بود به نام منجشانيّه و اين دو پادگان هر دو وظيفهء نگهبانى بندر ابلّه